Có những người ra đường thơm phức, ảnh đăng lên sáng bừng, mà phòng trọ thì không còn chỗ đặt chân.
Cuối tháng 10/2026, mình thấy 1 trang tin lớn trên Facebook đăng mấy tấm ảnh 1 phòng trọ ở Hà Nội. Hộp cơm, chai nhựa, túi bóng phủ kín sàn, phủ lên cả giường. Người ta dọn ra được hơn chục bao rác, xếp dọc cả ngõ. Bừa thì ai chả có lúc bừa, chứ bẩn đến mức này thì mình chịu thật.
Chủ trọ thì chẳng lạ gì. Tháng 5/2026, bà Nguyễn Thị Loan, cho thuê trọ gần 20 năm ở Thành phố Hồ Chí Minh, kể với Tuổi Trẻ về 1 bạn nữ ra ngoài rất sáng sủa, mà trong phòng thì mỹ phẩm để lẫn với đồ ăn, với khăn ướt. Gặp ngoài đường thì có giời mới đoán ra.
Các cụ dạy tốt gỗ hơn tốt nước sơn, đúng quá rồi. Có điều thời nay muốn xem gỗ thì phải vào tận phòng trọ người ta, chứ nước sơn thì ngày nào chẳng đăng lên mạng.
Nhà xã hội học Erving Goffman bảo đời người ta có sân khấu và có hậu trường. Hồi ra quần đảo Shetland (Scotland) làm nghiên cứu, ông thấy bồi bàn khách sạn ngoài phòng ăn thì nhã nhặn ra trò, đẩy cửa vào bếp là nói năng thô lỗ, lôi khách ra kể xấu. Có món mới gọi thì lại thản nhiên bước ra, nhã nhặn như chưa có chuyện gì. Muốn biết bồi bàn thật ra thế nào thì phải vào bếp, chứ ngồi ngoài phòng ăn thì chịu.
Bạn cứ tưởng tượng mình đang quen 1 người qua mạng. Bạn vào xem Facebook người ta, ảnh nào cũng chụp chục kiểu chọn 1, là lượt qua app mấy vòng mới dám đăng. Hẹn nhau lần đầu thì quần áo là phẳng, nước hoa xịt đủ. Vậy là bạn mới ngồi ngoài phòng ăn thôi.
Năm 2002, nhà tâm lý học Sam Gosling ở Đại học Texas cho người lạ vào xem phòng ngủ của những người họ chưa gặp bao giờ, chủ phòng đi vắng, rồi đoán tính cách chủ phòng. Kết quả là họ đoán khá trúng chủ phòng có cẩn thận, chỉn chu hay không, trúng hơn hẳn mấy nghiên cứu trước chỉ cho xem ảnh, xem video người lạ. Đơn giản vì ảnh thì chọn được kiểu đẹp nhất. Cái hộp cơm ăn xong có mang đi vứt hay không thì ngày nào cũng phải tự làm, mà có ai xem đâu mà diễn.
Căn phòng trong ảnh thì hộp cơm ăn xong không mang đi vứt, chai nước uống xong thả xuống sàn, hàng trăm lần như thế, cho đến khi giường cũng không còn chỗ nằm. Chả nhẽ lại bảo tại bận quá?
Thế nên với mình, muốn biết 1 người thật ra thế nào thì xem phòng người ta, chứ xem ảnh thì xem đến bao giờ.
Khách ăn xong vẫn khen bồi bàn lịch sự, mà có ai bước vào bếp bao giờ đâu…