Đầu tháng 10/2026, đài CCTV của Trung Quốc chiếu 1 bộ phim tài liệu 3 tập về các khu lừa đảo ở miền bắc Myanmar. Trong tập đầu có 1 người đàn ông họ Đường kể chuyện mình bị lấy mất 1 quả thận.
Chuyện thế này. Năm 2021 anh Đường bị đưa vào 1 khu lừa đảo ở bang Wa. Vì lừa không được mấy ai nên anh bị ép ký giấy nhận nợ 70.000 tệ, tức hơn 10.000 USD, rồi bị bán từ khu này sang khu khác. Sang khu mới vẫn không lừa được người, thế là bị đánh, ngày nào cũng đánh, đánh đến khi vết thương nhiễm trùng và anh không đi lại được nữa. Cuối cùng, những kẻ giữ anh đề nghị anh bán thận để trả nợ. Anh bị đưa tới 1 cái sân vắng, người ta tìm được người nhận phù hợp, rồi mổ.
Mình xin hỏi: bọn chúng có súng, có hàng rào, muốn lấy gì của anh Đường mà chẳng được, vậy còn bắt anh ký giấy nợ để làm gì? Tờ giấy ấy thì có tòa nào công nhận đâu. Mà cũng theo phim, chính những khu này giết người rất tùy tiện, có nạn nhân được tìm thấy trong tư thế quỳ, tay trói sau lưng, hộp sọ có 7 lỗ đạn. Đã dám làm đến thế thì cần gì chữ ký của ai!
I - HEO THÌ PHẢI CÓ GIÁ
Trước tiên, mình nghĩ tới chuyện tiền nong. Anh Đường bị bán qua nhiều khu, mà đã bán thì phải có giá. Mình đoán 70.000 tệ chính là cái giá ấy: khu sau trả tiền cho khu trước rồi ôm luôn món nợ, anh bị bán tới đâu thì món nợ theo tới đó. Trong các khu này, người ta gọi những người như anh là heo con. Chính anh kể trong phim: “Bọn họ đều nói chúng tôi là heo con”. Mà heo thì phải có giá, thế thôi.
Nhưng nếu chỉ để tính tiền với nhau thì các băng tự ghi sổ là xong, cần gì phải bắt anh Đường ký?
II - NGƯỜI BỊ NHỐT VÀ NGƯỜI MẮC NỢ
Theo mình, là vì người bị nhốt với người mắc nợ tính toán khác hẳn nhau. Người bị nhốt thì cả ngày tính đường trốn thoát, nhìn hàng rào, nhìn giờ đổi gác. Còn người mắc nợ thì tính đường trả. Mình nghĩ ký xong, anh Đường cũng như bao nhiêu người mắc nợ khác, bắt đầu nhẩm xem mình còn thiếu bao nhiêu.
Thêm nữa, bị nhốt thì không biết đến bao giờ mới được ra, còn nợ thì có con số, trả đủ là xong, ít ra trên giấy là thế. Người còn tin mình trả được thì còn nghe lời, hết hy vọng người ta mới liều. Giữ người bằng 1 tờ giấy như vậy đỡ tốn lính gác hơn nhiều. Quá rẻ!
Mà trò này đâu có mới. Mình có đọc thêm thì biết chữ heo con có từ thế kỷ 19, hồi ấy nó dùng để chỉ phu Trung Quốc bị dụ, bị bắt rồi bán xuống tàu sang các đồn điền, hầm mỏ ở Đông Nam Á và châu Mỹ. Những người phu ấy cũng phải ký giao kèo, cũng nợ tiền tàu, tiền ăn, rồi làm mãi không trả hết. Hơn 100 năm sau, các khu lừa đảo vẫn gọi người là heo con và vẫn bắt ký giấy, y như cũ.
III - QUẢ THẬN
Còn quả thận, theo lời anh kể thì chúng đề nghị anh bán. Tức là chúng có hỏi và anh gật, chứ không đè anh ra mổ.
Vì sao 1 người lại gật đầu cho mổ lấy thận của mình? Anh Đường nói, lúc đó anh tuyệt vọng đến mức sẵn sàng chịu cắt cả tay hoặc chân. Mình tin câu này. Ngồi ở nhà mà hỏi thì ai cũng thấy mất 1 quả thận là mất rất lớn. Nhưng anh Đường lúc ấy ngày nào cũng ăn đòn, vết thương nhiễm trùng, chân không đi nổi. Mất 1 quả thận mà hết bị đánh thì anh chịu. Và mình nghĩ ai ở vào chỗ anh rồi cũng chịu.
Vì thế, theo mình, những trận đòn hằng ngày không chỉ để phạt chuyện anh lừa kém. Đánh đủ lâu thì đến lúc chúng đưa ra món gì anh cũng thấy nhẹ hơn. Còn món nợ thì có sẵn từ trước, tới lúc ấy chúng chỉ việc nói: mày nợ thì mày trả.
Vậy sao phải hỏi mà không mổ luôn? Chỗ này mình chỉ đoán thôi. 1 người đã gật thì không giãy giụa, không tìm cách trốn thoát trên đường tới chỗ mổ. Và sau này anh ta cũng khó đi kể với ai, vì chính mình đã đồng ý.
IV - SÓI SINH RA ĐỂ ĂN THỊT
Trong phim có Vu Hồng Minh, thành viên nòng cốt của nhà họ Minh. Hắn nói: “Sói sinh ra là để ăn thịt, sư tử sinh ra là để ăn cừu”. Hắn đã bị xử tử ngày 29/1/2026 cùng 10 người khác trong băng.
Trùm thì nói được câu ấy. Nhưng 1 khu lừa đảo đâu chỉ có trùm, còn có người canh cổng, người cầm gậy và phải có ai đó biết mổ nữa. Mình không nghĩ tất cả những người ấy đều coi mình là sói. Bảo 1 người bình thường đi đánh người, đi mổ cướp thận thì mấy ai làm nổi? Nhưng có tờ giấy rồi thì họ là người đi đòi nợ. Nó nợ, nó tự ký, câu ấy về nhà nói với vợ con dễ hơn nhiều!
Gọi người ta là heo con chắc cũng vì thế, vì đánh heo thì dễ xuống tay hơn đánh người.
V - TỜ GIẤY NỢ Ở QUANH TA
Tất nhiên, tờ giấy nợ thì không cần sang tận Myanmar mới gặp. Vay nóng 10 triệu, lãi mẹ đẻ lãi con thành mấy chục triệu, người vay vẫn cắm đầu đi trả vì mình có ký. Đi xuất khẩu lao động nợ tiền môi giới, bị chủ ép cũng không dám bỏ, vì món nợ ở quê còn đó. Công ty cho đi học 1 khóa rồi bắt ký cam kết, nghỉ trước 3 năm thì đền gấp mấy lần. Mấy chuyện này nhẹ hơn chuyện anh Đường nhiều, không thể đem so. Nhưng người ký thì cũng nghĩ y như anh: mình ký rồi thì mình phải trả, dù con số là do bên kia tự viết ra.
Anh Đường sống sót và đã ngồi kể lại trước máy quay. Còn món nợ 70.000 tệ, sau ca mổ đã được xóa hay chưa thì mình không biết!