Tháng 10/2026, mình được xem ảnh chụp 1 đoạn tin nhắn giữa chủ shop quần áo với khách, đọc mà vừa buồn cười vừa ngán. Khách bấm trả hàng hoàn tiền 1 bộ áo váy, shop gửi lại cho khách 4 tấm ảnh cô mặc đúng bộ ấy tạo dáng bên hồ, kèm đúng 2 câu lúc 2 giờ 59 sáng: “Mang đã đời rồi hoàn hả bạn iu”, “Giờ sao hè”. 6 giờ 45 sáng cô gái trả lời, chưa đầy 4 phút nhắn liền 6 tin, xin lỗi, bảo shop gửi bộ đồ về lại cho em, không thì em đặt mua lại, vì “shop nói chuyện em nghe dễ thương quá”.
Shop có được 4 tấm ảnh ấy thì hẳn là cô đã đăng lên mạng, tức là cô đâu có ngại ai thấy mình mặc bộ đồ ấy. Mình xin hỏi: lúc bấm nút trả hàng cô có biết là mình mặc rồi không? Xin thưa, biết chứ! Chụp hẳn 4 kiểu cơ mà. Vậy sao lúc ấy không ngại, đến khi shop nhắn mới ngại?
I - MẶC XONG THÌ TRẢ
Cuối tháng 5/2024 có vụ 1 cô gái mua váy, mặc đi du lịch về rồi bấm trả, bị hỏi thì giải thích: “Vì mọi người bảo mặc xấu quá nên phải trả. Mình được phép không ưng thì trả lại đúng không?”.
Tức là cái váy đáng tiền hay không là do bạn bè khen hay chê tấm ảnh. Váy chẳng rách, chẳng sai size, cô trả vì bạn bè bảo xấu. Nói chung, cô mua váy để có 1 tấm ảnh được khen, như đi thuê áo dài chụp kỷ yếu, có điều tiền thuê thì shop trả hộ. Chụp xong thì trả váy, ảnh vẫn giữ, kiểu ăn xong chùi mép.
Hóa ra không riêng gì các cô gái Việt. Năm 2018, 1 hãng thẻ tín dụng ở Anh hỏi 2.000 người, cứ 10 người có gần 1 người thú nhận từng mua quần áo chỉ để mặc 1 lần chụp ảnh đăng mạng rồi trả. Đàn ông còn làm nhiều hơn đàn bà, nhóm 35 đến 44 tuổi thì gần 1/5. Đừng tưởng đây là trò của mấy đứa trẻ trâu?!
II - KHÔNG AI NHÌN THẤY
Vậy sao người ta không thấy mình gian? Đơn giản vì chẳng ai nhìn thấy họ cả.
Hồi xưa đi chợ, mặc thử cái áo rồi mang trả, bà bán hàng chửi cho cả chợ nghe. Từ năm 2024 Shopee cho trả hàng trong 15 ngày, có sẵn ô “không có nhu cầu mua nữa”, bấm 1 cái là xong, tiền tự hiện về tài khoản. Shop chịu phí ship hoàn, cái váy mặc rồi không bán được cho ai nữa, mấy chuyện ấy người mua không phải nhìn thấy.
Ở 1 trường đại học bên Anh, góc pha trà cà phê của khoa tâm lý có cái hộp để ai uống thì tự bỏ tiền, không ai canh. Người ta dán lên tường tờ bảng giá, tuần thì in hình hoa, tuần thì in hình 1 đôi mắt. Chỉ là ảnh photo đen trắng, vậy mà tuần có đôi mắt thì tiền trong hộp gần gấp 3. Thảo nào từ ngày có camera phạt nguội, khối ông qua ngã tư tự nhiên ngoan hẳn.
Tức là nhiều người thật thà vì có ai đó nhìn. Lúc cô gái kia bấm trả hàng, trước mặt cô chỉ có cái màn hình điện thoại. Đến sáng thấy 4 tấm ảnh, cô mới biết có 1 người thật đã vào trang của mình xem hết. Mình đoán, shop mà chửi thì có khi cô còn cãi lại, đằng này shop gọi “bạn iu”, cô chẳng biết trốn vào đâu.
III - CHIẾC NHẪN GYGES
Trong cuốn Cộng hòa, Plato kể chuyện chàng chăn cừu Gyges nhặt được chiếc nhẫn, xoay mặt nhẫn vào lòng bàn tay là tàng hình. Có nhẫn rồi, Gyges vào cung quyến rũ hoàng hậu, giết vua, cướp ngôi. Theo lời nhân vật Glaucon, ai đeo chiếc nhẫn ấy cũng thế cả thôi, chẳng ai giữ nổi tay mình khi lấy gì cũng được mà không ai thấy.
Phải thấy rằng Gyges chỉ cần tàng hình. Mấy cô gái mua váy lại muốn cả 2, lúc mặc váy thì cho cả Facebook xem, lúc trả váy thì không ai biết. Trên cùng 1 cái điện thoại, khoe ảnh ở Facebook, bấm trả hàng ở Shopee, bên này chẳng biết bên kia. Ô! Đúng là nhẫn Gyges đời mới, lại còn có 2 chế độ.
Tháng 2/2026 có cô mặc váy đen đính đá đăng story mấy lần, rồi gửi trả shop 1 cái váy nâu khác hẳn, bị shop hỏi thì hỏi lại shop có quay video lúc đóng gói không. Tức là cô chỉ lo lúc đóng gói có ai nhìn thấy không, quên mất shop đã xem hết story cô đăng.
Mình không có ý bảo ai trả hàng cũng là gian. Hàng lỗi, giao sai, mặc không vừa thì trả là quyền của người mua. Mình cũng không có ý bêu riếu riêng cô gái nào.
Thì đấy, 4 tấm ảnh shop gửi lúc 3 giờ sáng cũng chính là 4 tấm cô đăng lên cho cả thiên hạ xem.