Mình kể bạn nghe đường đi của 1 nồi tiền. 1 cụ giáo về hưu, gần 70 tuổi, gom góp hơn 30 năm đứng lớp. Hơn 1 tỷ bốc hơi trong khoảng 3 tiếng ngồi với 2 đứa tư vấn. Chuyện này có thật và nó đi qua đúng 5 bước.
I - TỤI NÓ LẤY SỐ CỦA CỤ
Cụ không tự nhiên mà bị gọi. Cái số của cụ, tụi nó mua. Mà dữ liệu chảy ra ngoài theo 2 đường.
Đường thứ nhất hợp pháp đến mức cay đắng. Cái lúc cụ ngồi mở sổ tiết kiệm ở ngân hàng, trong xấp giấy dày cộp có 1 dòng chữ nhỏ xíu, đại ý đồng ý cho chia sẻ thông tin với đối tác liên kết. Cụ có đọc không? KHÔNG (mình cũng chẳng bao giờ đọc). Mắt kém, tin nhân viên như tin con cháu, ký cái roẹt. Từ giây đó, cái tên cụ được phép chuyền hợp pháp sang 1 rổ đối tác mà cụ không biết là ai.
Đường thứ 2 là cô nhân viên ngồi lặng lẽ copy, tải file danh sách khách rồi tuồn ra ngoài bán. Đã có người bị truy tố vì việc này. Tường lửa ngân hàng đắt mấy cũng không vá nổi lòng tham của 1 con người.
II - CUỘC GỌI NGỌT NHƯ MÍA LÙI
Chuông reo, giọng đứa cháu lễ phép: cô ơi bên con tri ân khách hàng, tặng cô kỳ nghỉ miễn phí, cặp vé, cô qua nhận quà nhé. Không nói gì tới bán buôn, chỉ là quà.
Cụ tới 1 tòa nhà sang, sảnh đẹp, nhân viên ăn mặc bảnh bao đón tận cửa, dạ thưa ngọt xớt. 1 cụ về hưu lâu rồi không còn ai dạ thưa, tự nhiên thấy mình được trọng vọng, oai hẳn. Rồi 2, 3 đứa ngồi quây lấy cụ. Đứa hỏi han sức khỏe con cháu, đứa khen cô còn minh mẫn phong độ, đứa vẽ ra cảnh cô đưa cả nhà đi nghỉ 5 sao, để lại cho con cháu 1 cái tài sản. Ngồi mấy tiếng đồng hồ, không cho cụ 1 phút yên để gọi hỏi ai. Nhạc, nước, xoa bóp vai, cụ kêu lạnh thì lấy chăn, lời khen nức nở. Tới lúc cái đầu cụ mụ đi thì chúng chốt: ưu đãi chỉ hôm nay, cô ký luôn đi kẻo mai hết suất.
III - CHỐT NÓNG NGAY TẠI BÀN
1 gói nghỉ dưỡng tầm 200 đến 500 triệu, có gói villa lên tới tiền tỷ. Số tiền lớn vậy, đáng ra phải về nhà nghĩ cả tuần. Nhưng tụi nó không cho, phải chốt nóng ngay tại bàn, lúc cái đầu cụ còn đang mụ mị.
Cụ sẵn tiền thì chúng dắt ra ngân hàng ngay chiều đó, tất toán cả sổ tiết kiệm gửi mấy chục năm, chuyển thẳng cho công ty trong cùng 1 buổi. Cái sổ dưỡng già thành cái hợp đồng kỳ nghỉ, trong vài tiếng.
Còn cụ kêu chưa đủ tiền thì sao? Không sao, chúng có bài cho việc đó. Cô cứ đặt cọc trước 30% giữ suất ưu đãi hôm nay đã, phần còn lại đóng sau cũng được. Nghe thơm phức nhưng cái cọc đó chính là cái móc. Đóng cọc rồi, trong hợp đồng ghi rõ 1 câu: không bên nào được đơn phương chấm dứt khi chưa có thỏa thuận của cả 2. Tức là cụ đã bị khóa, ván đã đóng thuyền. Mai tỉnh táo muốn rút, chúng bảo cô tự ý phá hợp đồng thì mất cọc. Tiếc mấy chục triệu tiền cọc, cụ lại è cổ vay mượn đóng nốt cho đủ. Cái cọc tưởng là giữ chỗ, kỳ thực là cái còng.
Cụ ký mấy hợp đồng dày cộp, mua gói nghỉ ở 1 dự án có khi còn chưa xây xong, thời hạn 15 năm. Cụ có đọc kỹ không? Làm sao đọc nổi, sau mấy tiếng bị quây tới mụ người. Cụ ký cho xong, để được về. Tới lúc đó cái gọi là tài sản 5 sao trọn đời ấy, với cụ, chỉ là 1 xấp giấy.
IV - BẪY CHỒNG BẪY
Vài tháng sau cụ vỡ lẽ: đi nghỉ thì gọi đặt phòng báo hết chỗ, phí thường niên năm nào cũng phải đóng, bán lại thì không ai mua. Tiền chôn 1 cục chết dí. Cụ lúc này như người chết đuối.
Đúng lúc đó, chuông lại reo, 1 công ty khác, giọng cũng lễ phép y vậy: cô ơi bên con có khách nước ngoài, khách Việt kiều, đang cần mua lại đúng gói của cô. Cô mua 400, khách trả 700. Có khi nó còn cho 1 đứa đóng vai chính ông khách đó gọi tới nói chuyện ngon ngọt, để cụ tin là có người mua thật.
Đang ôm cục nợ tưởng mất trắng, tự nhiên có người trả cao hơn cả giá mua, không mừng mới lạ. Nhưng phao có buộc đá. Muốn bán được, cụ phải nộp vài khoản: phí tư vấn, phí bảo lãnh, phí thủ tục, thuế nộp trước. Hoặc thâm hơn, phải mua thêm 1 gói mới rẻ hơn, tầm 200, gọi là cho đủ điều kiện chuyển nhượng. Nghe ngược đời, bán hàng mà bắt người bán nộp tiền. Nhưng cái đầu đang chăm chăm gỡ 400 triệu thì bỏ thêm 200 để lấy về 700 vẫn thấy hời. Cụ nộp vội ấy chứ.
Nộp xong, vụ mua lại bắt đầu trục trặc. Khách chưa thu xếp được tiền, hồ sơ đang xử lý, đang chờ phê duyệt, du di vài hôm. Vài hôm thành vài tháng, rồi mất hút. Cụ không bán được gì, chỉ vừa bị móc thêm 1 lần nữa, từ 1 nạn nhân thành nạn nhân 2 lần. Có cụ cứ thế bị cuốn từ 1 hợp đồng lên mấy chục hợp đồng, mấy chục tỷ, vì lần nào đòi gỡ cũng bị dụ mua thêm 1 cái để đủ điều kiện thanh lý cái cũ.
V - ĐỔI TÊN, BIẾN MẤT, RỒI QUAY LẠI
Vài tháng sau công ty đó đổi tên, đổi người đại diện, đổi địa chỉ hoặc biến mất tăm luôn. 1 thời gian sau lại có 1 công ty mới gọi tới, tiếp cận chính cụ, bằng đúng kịch bản cũ. Vì sao nó tìm đúng cụ? Vì cái tên cụ, sau lần dính đầu, đã được bán lại cho đám sau như 1 món hàng. Ai đã dính 1 lần thì bị tô đậm trong sổ, thành mồi ngon, vì người đang quýnh quáng gỡ vốn bao giờ cũng dễ ăn hơn người thường. Bị lừa 1 lần chưa phải là hết, nhiều khi nó là cái cớ để bị lừa lần 2, lần 3, trong nhiều năm.
Nghĩ mà cay, tụi lừa hiểu bố mẹ mình hơn chính mình. Nó biết cụ thèm được hỏi han, nên nó hỏi han. Nó biết cụ sợ làm phiền con, nên nó bảo cô cứ giấu các cháu đi. Nó biết cụ muốn để lại cái gì đó cho con cháu, nên nó bán cho cụ cái mác tài sản trọn đời. Nó nghiên cứu nỗi cô đơn của bố mẹ mình kỹ hơn cả mình.
Luật rồi sẽ siết, nhưng chờ luật thì lâu. Suy cho cùng tụi nó bán được hàng là nhờ cái khoảng cách giữa mình với bố mẹ, ông bà. Khoảng cách đó càng rộng, nó càng dễ làm ăn.