Mình có xem đoạn camera 1 người đàn ông đi trong công trình, tay cầm điện thoại rồi bước thẳng xuống tầng bên dưới, không biết anh ấy có sao không nữa. Có thể anh ấy đang lướt TikTok, đọc báo, nhắn việc, xem bản vẽ hoặc đang xử lý chính công việc của mình.
Có dạo mình cũng dán mắt vào điện thoại kinh khủng. Cứ ngồi vào bàn ăn là tay cầm máy. Vợ nói gì mình ừ ừ cho qua, mắt vẫn dán vào màn hình. Có bữa vợ cáu, bảo ngồi ăn với vợ con mà cứ cắm mặt vào điện thoại thì ngồi làm gì. Mình bực bội, buông đũa rồi lấy cớ đi vệ sinh, vào trong đó ngồi lì 20, 30 phút để lướt tiếp. Mang tiếng đi ẻ nhưng nhiều hôm cái nhà vệ sinh thành chỗ lẩn trốn, mình đóng cửa lại rồi lướt 30, 40 phút, tê hết cả chân.
Sau này mình mới để ý rất nhiều lần mình mở điện thoại chẳng có mục đích gì cả. Đang làm việc hơi bí, tay mở máy. Chờ thang máy hay đèn đỏ cũng mở ra lướt. Đứng đợi ai 2 phút cũng mở. Có lúc vào TikTok xong mới tự hỏi mình định xem cái gì. Làm nhiều tới mức tay đi trước đầu, hễ có vài giây chán, bí bách, trống vắng hoặc không muốn nghĩ tiếp là lại đút tay vào túi lấy điện thoại ra. Có lần túi trái bị bục, mình phải để điện thoại sang túi phải, vậy mà hôm đó mình sờ vào túi trái không dưới chục lần.
Video ngắn là món ăn của mình và của rất nhiều người, clip này chán thì vuốt, nửa giây sau có clip khác, dở tiếp thì lại vuốt. Thi thoảng lòi ra 1 cái đúng gu, đúng thứ mình đang quan tâm nên mình ở lại lướt. Katy Tam và Michael Inzlicht từng làm 7 thí nghiệm với hơn 1.200 người. Nhóm được tua và đổi video nhiều cuối cùng lại chán hơn, kém tập trung hơn và thấy quãng thời gian vừa xem ít ý nghĩa hơn. Mình thấy cảnh này quen quen. Mở máy vì chán, 40 phút sau đặt xuống vẫn chán, chỉ khác là 40 phút đã mất.
Lâu dần mình bắt đầu khó chịu với những thứ ngoài đời vì chúng chậm hơn cái màn hình. Đọc vài trang sách chưa thấy cuốn đã muốn cầm máy. Làm 1 việc khó được 10 phút là ngứa tay. Người khác kể chuyện hơi dài thì mắt tự liếc xuống. Có dạo mình xem phim còn phải cầm thêm điện thoại, vừa xem vừa vào đọc người ta nhận xét, kể đoạn kết thế nào.
Ngoài đời nhiều việc nó chán thật. Đọc sách có đoạn đọc 5 trang vẫn chưa thấy gì hay. Làm 1 việc khó có hôm ngồi cả buổi mà vẫn chưa ra. Con mình kể chuyện ở lớp thì đang nói chuyện A lại lạc sang chuyện B, nghe mãi mới hiểu nó muốn kể gì. Nếu đầu óc đã quen với kiểu cứ chậm 1 tí là đổi sang thứ khác như lướt TikTok thì mấy lúc như thế rất dễ sốt ruột, phát bực mình luôn. Tay lại muốn mò điện thoại, mắt lại muốn tìm cái gì nhanh hơn để xem.
Lướt rất nhiều mà nhớ rất ít. 1 tối xem cả đống clip tâm lý, thời sự, nuôi con, kinh doanh, hóng biến, lúc xem thấy hay dã man, lưu đầy máy. Sáng hôm sau ngồi trà đá thuốc lào kể chuyện thì không nhớ nổi mình đã xem cái gì, chịu chết.
Ngày trước có những lúc bất đắc dĩ phải ngồi không. Chờ ai thì nhìn đường. Đi thang máy thì đứng im. Nằm xuống giường còn vài phút nghĩ linh tinh. Bây giờ mấy khoảng ấy biến mất luôn. Timothy Wilson từng cho người tham gia ngồi 1 mình khoảng 15 phút, không điện thoại, không sách, chẳng có việc gì. 67% đàn ông và 25% phụ nữ trong nhóm nghiên cứu vẫn tự bấm nút nhận điện giật ít nhất 1 lần, có ông bấm tới 190 lần. Con người vốn đã khó chịu với cảnh không có gì xảy ra, giờ lại mang trong túi 1 cái máy giúp thoát khỏi cảm giác ấy gần như ngay lập tức.
Thành ra nhiều khi điện thoại ăn mòn mình lúc nào không hay. Con nói 1 câu mình nghe ừ ừ rồi bỏ đó, lúc nó điểm kém lại chửi, nó nói dối lại cáu. Vợ kể chuyện thì mình chỉ nhớ được đoạn đầu. Ngồi với bố mẹ nhưng vài phút lại lướt, lại chat.
Người đàn ông trong camera kia có thể chỉ mất tập trung vài giây và cái giá hiện ra ngay trước mặt.
Đa số chúng ta sẽ không bị như vậy. Chỉ là hết 10 phút này tới 20 phút khác, rồi hết ngày lúc nào không biết.