Cuối tháng 10/2026, trên mạng rộ chuyện vibe code web đi chùa online, tức là nhờ AI viết code bằng lời nói thường, vài câu lệnh là ra 1 ngôi chùa 3D, có người còn mở cả phòng live TikTok cho người xem tặng quà lấy công đức. Chơi cho vui thì chẳng sao, có điều theo lời các tổ của đạo Phật thì tặng 9 bông hồng trên TikTok không ra được chút công đức nào, vì công đức nằm trong lòng người tu, chẳng ai đếm hộ được.
I - ĐI CHÙA ĐỂ LÀM GÌ
Kinh Pháp Cú câu 165, bản dịch của Hòa Thượng Thích Minh Châu, viết: “tịnh, không tịnh tự mình, / không ai thanh tịnh ai!”. Tức là chẳng ai làm sạch lòng hộ ai được, đến Phật cũng chỉ là người chỉ đường cho mình đi. Lên chùa, lạy Phật, thắp nén hương là để đầu óc bớt rối, rồi tự xem lại lòng mình.
Lương Võ Đế bên Trung Quốc cả đời xây chùa, bố thí, cúng dường, gặp Bồ Đề Đạt Ma thì hỏi: “trẫm cả đời xây chùa, bố thí, cúng dường, có công đức hay không”. Đạt Ma đáp: “chẳng có công đức gì cả”. Vua không vui, đuổi luôn Đạt Ma ra khỏi bờ cõi (ông vua nào thích nghe chê đâu).
Hơn 100 năm sau, 1 viên thứ sử đem chuyện ấy hỏi Lục Tổ Huệ Năng. Theo Pháp Bảo Đàn Kinh (bản dịch của Hòa Thượng Thích Mãn Giác), Lục Tổ bảo Đạt Ma nói đúng, vua hiểu sai: “xây chùa, bố thí, cúng dường chỉ là tu phước, không thể lấy phước làm công đức được”. Ông còn nói: “công đức là do tự tâm mà ra, phước và công đức là khác nhau”.
Nói nôm na, phước là việc tốt làm ra bên ngoài, xây bao nhiêu chùa, bố thí bao nhiêu tiền, đếm được hết. Công đức là con người mình đổi khác bên trong, bớt tham, bớt giận, bớt coi cái tôi của mình là to nhất, mà cái đó thì chẳng ai cân đo được lòng ai. Lục Tổ vẫn coi xây chùa, bố thí là việc tốt, là tu phước, ông chỉ dặn đừng lấy phước ấy làm công đức.
II - CƠN SỐT ĐẾN TỪ ĐÂU
Đi chùa online nổi lên từ Hàn Quốc vào cuối tháng 10/2026. Park Jin-won, 26 tuổi, học ngành ngoại ngữ, đang đi xin việc, muốn lên chùa nghỉ ngơi mà không còn sức đi tận nơi. Anh nhờ AI viết code, làm ra 1 ngôi chùa trên mạng tên là Sansa, theo lời anh là “chỉ để một mình tôi dùng”. Ai vào cũng thành 1 chú tiểu, ngồi lên bồ đoàn, lạy Phật, lần tràng hạt, nghe tụng kinh. Chùa không có ô chat, không có bảng xếp hạng, nói chung là 1 cái chùa để ngồi im.
Ấy vậy mà 3 ngày đầu có 600.000 lượt người vào. Lúc đầu chùa có 20 tấm bồ đoàn, phải nới lên 100, rồi 1.200, rồi 10.000, giờ cao điểm vẫn phải xếp hàng chờ. Park bảo người ta “cần một không gian để có thể nghỉ ngơi mà không cần phải nói bất cứ điều gì”. Ô! Cái chùa 1 anh thất nghiệp, không theo đạo Phật, nhờ AI làm ra, thế mà lại gần với chữ “tự mình” trong Kinh Pháp Cú.
Chưa đầy 1 tuần sau, ở ta đã mọc ra cả loạt. Game Niệm Phật Online có nhiệm vụ hằng ngày, có bảng xếp hạng, có “hệ thống công đức”. Miếu Ma Tổ online thì sáng sớm đã kín người xếp hàng chờ xin xăm. Làm 1 ngôi chùa giờ dễ như ăn kẹo. Trong 1 nhóm AI trên Facebook, có người đăng nguyên cái prompt (câu lệnh đưa cho AI) để làm game chùa 3D, bảo “chỉ 1 prompt là xong”. Admin 1 nhóm AI khác thì xếp đi chùa online vào hàng trò ăn khách của tuần, ngay sau trò “hack tivi” tuần trước nữa.
Mà vui thật, anh em nào vào rồi thì biết. Phần lớn mấy chùa này vào chơi miễn phí, tạo nhân vật, đặt pháp danh rồi ngồi. Pháp danh thì đủ cả, “Thích ăn thịt”, “Thích Gái Xinh”, “Thích tốc độ”, chơi lâu còn được lên “Cấp 3”, “Cấp 5”. Đông đến mức có lúc vào chỉ thấy dòng “800/800 người đang hành trì trực tuyến”, kèm lời mời “tĩnh tâm chờ giây lát”. 1 trang tin của giới trẻ kể 1 giờ sáng vào chùa tịnh tâm, phòng 1 đầy, phòng 2 đầy, phòng 3 cũng đầy, vào được phòng 4 thì bồ đoàn có người ngồi rồi: “đi chùa online mà chen hơn rằm tháng Giêng”. Có người còn khen ông làm game: “chưa tu là thấy vui rồi”. Chơi kiểu này thì vui là chính, ai thích ngồi im thì ngồi.
Lên TikTok thì luật khác hẳn. Trong 1 phòng live tên “Chánh Điện Tịnh Tâm”, luật chơi in ngay trên màn hình: tặng hoa hồng để được lên thắp hương ở lư hương, tặng 10 quà liên tiếp để được gieo quẻ, tặng quà thì được xướng tên. Ai vừa tặng thì màn hình chạy dòng chữ “thành tâm dâng Hoa hồng ×9 · công đức 9”. 9 bông hồng ăn 9 công đức, 1 đổi 1, sòng phẳng như mua mớ rau. Góc phải treo bảng Công Đức xếp 5 người đứng đầu, người thứ nhất được 358 điểm. Có người còn khoe: “đi chùa onl vui hơn nhiều, còn dc lên lv công đức”, người khác hỏi: “nạp VIP 13 có lên trụ trì luôn không?”. Chả nhẽ Phật cũng ngồi xem bảng xếp hạng?!
III - TIỀN CÔNG ĐỨC ĐI ĐÂU
Hoa hồng ở đây là quà ảo, mua bằng xu, mà xu thì nạp bằng tiền thật. Tiền ấy TikTok giữ 1 phần, chủ phòng live nhận 1 phần, mấy trang hướng dẫn làm live ước chừng chủ phòng nhận lại chưa tới 1 nửa. Tức là chẳng đồng nào vào hòm công đức của ngôi chùa nào. Dưới 1 bài đăng có người bình luận: “đi là ảo nhưng tiền cúng là thật”. Nói cho đủ thì cũng có người được giúp, là chủ phòng với TikTok.
Sansa cũng nhận tiền. Người dùng đòi góp tiền nuôi máy chủ, Park thêm cái nút cúng gạo có mã QR, nhưng cúng hay không thì vẫn ngồi 1 tấm bồ đoàn như nhau, không ai được lên hạng, không ai được đọc tên. Còn chùa thật, tiền bỏ vào hòm công đức ít ra cũng thành mái ngói, thành bữa cơm chay, mà theo Lục Tổ thì như thế mới là phước. 9 bông hồng trên TikTok thì đến phước cũng chưa chắc đã có.
IV - CÓ NHẸ LÒNG HƠN KHÔNG
Có chứ. Người đang lo mà chẳng làm gì được thì cho tay làm 1 việc gì đó, lạy 1 cái, lắc 1 quẻ, lòng cũng đỡ rối. Cho đi thì thấy ấm lòng, mà được xướng tên trước mấy chục người đang xem thì càng ấm, như có ai đó ghi nhận mình. Dưới 1 bài về chùa online có người kể: “sáng giờ buôn bán ế quá nên vào khấn online xíu mà chưa thấy Phật online độ gì hết. Chắc ít xu nên bị cạn Phước”.
Ngặt cái nhẹ lòng mua bằng xu thì cũng phải mua lại bằng xu, vì nó chẳng đổi được gì bên trong. Dân mạng troll: “hết xu là cạn phước liền”, “hết wifi là hết phước”, “hết pin = cạn phước”, “chen chúc đi tích phước để xài”. Troll mà trúng phóc.
Đi chùa thật mất công hơn nhiều: dậy sớm, đi xe, cởi dép ở bậc thềm, đứng im trong chính điện cạnh người lạ cũng đang khấn, lúc về còn phải ngó xem dép còn không. Dân mạng bảo chùa online được mỗi cái “ko lo mất dép”. Mất công như thế cũng là tu, vì mình phải chậm lại. Đi chùa online thì mất 2 phút, lọt thỏm giữa 2 cái video, tin nhắn với quảng cáo cứ nhảy lên giữa lúc lạy. Thượng Tọa Thích Trí Chơn (Giáo Hội Phật Giáo Thành phố Hồ Chí Minh) hỏi trên báo Thanh Niên: “giá trị nằm ở sự chuyển hóa, sau khi tắt màn hình, chúng ta có bớt tham, bớt giận và sống có trách nhiệm hơn không?”. Ngồi im 10 phút trong Sansa hay leo cấp trong Niệm Phật Online cho vui thì chẳng hại ai. Mình chỉ ngại cho người tặng 9 bông hồng rồi tắt máy nhẹ tênh, tưởng mình vừa cúng dường xong.
V - RỒI SẼ SINH RA CÁI GÌ
Chơi vài tuần với bảng Công Đức, với chữ “công đức 9”, với người đứng “Hạng 1” thì người ta quen tay đếm phước bằng số. Quen rồi thì ra chùa thật cũng dễ đếm xem mình cúng bao nhiêu, đứng thứ mấy, đúng cái câu Lương Võ Đế từng hỏi Đạt Ma. Mà thói đếm phước bằng tiền thì có sẵn từ trước rồi. Theo báo Dân Trí, chiều 2/11/2026, Thượng Tọa Thích Minh Nhẫn (Ban Thông Tin Truyền Thông Trung ương Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam) nói khá mềm là online giúp người ta tìm hiểu giáo lý nhưng không thay hoàn toàn được việc đến chùa. Bên dưới bài đăng lại tin ấy trên Facebook, bình luận toàn “sợ thất thu rồi”, “kiểu này chùa mất doanh thu”. Đọc mà cạn lời.
Báo Hà Nội Mới thì nhắc tới những phiên live có “hòm công đức online”, quà ở phiên lớn có thể lên tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng. Cứ đà này chẳng mấy mà có phòng ông sư ảo đọc tên cầu an theo gói xu, gói thường gói xịn đủ cả. Phóng sinh thì đã đi trước 1 bước, có bản hoạt hình tặng hoa hồng thả cá nóc, tặng tên lửa thả cá voi, chẳng có con cá thật nào.
Hồi ấy lướt TikTok còn thấy cả trà đá online, đi bar online, đi tù online, ăn xin online, tu tiên online. Có người mô tả đúng 1 câu: “xem live vuốt phát đi chùa onl vuốt thêm phát nữa lại vào quán bar onl”. Có tiền mua tiên cũng được, giờ thì tu tiên cũng có phòng riêng. Cũng bông hồng ấy, ở phòng chùa đổi được công đức, sang phòng bar thì đổi được bộ đồ mới cho nhân vật.
VI - ĐI CHÙA ONLINE LÀ GÌ
Phải thấy rằng đi chùa online là 1 cái màn hình có hình ngôi chùa. Park làm cái màn hình ấy để ngồi im, nên chùa của anh không có chỗ đếm điểm. Chủ phòng TikTok thì sống nhờ quà, không có bảng Công Đức thì lấy gì mà người ta tặng. Hòa Thượng Thích Tâm Đức nói với báo Thanh Niên: “nhìn có vẻ như tu nhưng bản chất là trò chơi”.
Gần 1.500 năm trước, Lương Võ Đế xây chùa cả đời mới hỏi Đạt Ma có công đức hay không rồi bị trả lời là chẳng có gì cả. Trên TikTok, tặng xong 9 bông hồng thì màn hình trả lời ngay: công đức 9.