Nghe 0đ, nhiều người hình dung đây là việc vài anh em có lòng tốt, ai gặp nạn thì lên xe chạy đi giúp, xong việc lại về. Nhưng 1 đội cứu hộ hoạt động quanh năm đâu đơn giản thế. Ca nô phải đổ xăng, máy hỏng phải sửa chữa, đồ lặn phải thay, xe kéo ca nô có khi chạy vài trăm km cho 1 vụ, chưa kể cẩu kéo, điện thoại, ăn ở, áo phao, dây, đèn, pin. Có vụ vài tiếng là xong, có vụ vài ngày, cũng có chuyến đi giữa đêm mưa rồi về tay trắng. Thành viên có thể không lấy công, gia đình nạn nhân có thể không phải trả tiền, nhưng cây xăng thì không bán miễn phí và thợ sửa máy cũng vậy.
Giữa tháng 9/2026, Đội cứu nạn cứu hộ 505 Thanh Hóa đăng 1 bài đính chính. Họ nói quỹ chủ yếu do Hội trưởng Nguyễn Hoài Thu hỗ trợ và anh em tự đóng góp, lúc ấy chỉ còn hơn 1 triệu đồng, riêng vụ cầu Bo họ nhận được 100.000đ ủng hộ. 505 cũng nói chính Hội trưởng của mình từng ủng hộ khoảng 75 triệu đồng cho Đội 116. Nếu những con số này đúng như phía 505 công bố thì cũng đủ thấy phía sau chữ 0đ là tiền thật, rất nhiều tiền là đằng khác. Nhìn 1 đội có xe, ca nô, đồ nghề, hàng chục người tham gia thì dễ tưởng họ mạnh lắm, nhưng có khi cả đội vẫn dựa vào vài người thường xuyên bỏ tiền túi ra bù.
Làm lâu rồi thì cũng không thể hoạt động kiểu ai thích chi gì thì chi. Phải có quỹ, người quản lý tiền, người điều hành, người trực điện thoại, đồ đạc phải được giữ gìn và sửa chữa, các khoản thu chi cũng phải ghi lại. 505 nói họ công khai chi tiết trong nội bộ và sao kê theo quý. Như thế thì cứu hộ thiện nguyện khi làm thường xuyên đã gần với cách vận hành của 1 tổ chức nhỏ. Mà đã thành tổ chức thì ngoài tiền, còn 1 thứ rất quan trọng là uy tín. Người ta tin thì người ta gọi, người ta ủng hộ, cho mượn thiết bị, góp xăng dầu. Người ta nghi ngờ thì những thứ ấy giảm ngay.
Vì vậy mới có chuyện tưởng rất vô lý nhưng lại không khó hiểu, các đội có thể cãi nhau vì ai tìm thấy trước, ai làm nhiều hơn, ai bị cho là cướp công. 505 lần này nói họ không tranh công mà lên tiếng vì bị sỉ nhục, hạ bệ và phải bảo vệ uy tín. Đặt mình vào người đã chạy hàng trăm km, thức cả đêm, bỏ tiền rồi làm hàng giờ dưới nước, cuối cùng bị nói thành người tới sau hoặc lấy công người khác, chắc cũng chẳng vui vẻ gì. Nhưng đặt mình vào gia đình đang đứng trên bờ thì lại khác. Họ có người thân nằm dưới nước, họ chỉ mong tìm thấy càng sớm càng tốt, lúc ấy áo người đưa lên in 116, 505 hay số nào khác có quan trọng gì đâu.
Chuyện địa bàn cũng nên nhìn như vậy. Hiện trường cứu nạn tất nhiên phải có người điều phối, không thể 4, 5 ca nô muốn chạy đâu thì chạy, thợ lặn xuống dưới mà không ai biết đang ở đâu thì rất nguy hiểm. Chia khu vực tìm kiếm là bình thường. Nhưng nếu từ chuyện phối hợp thành “chỗ này đội tôi làm, đội khác muốn xuống phải xin”, ai tìm thấy trước lại thành chuyện hơn thua thì người dân khó mà hiểu nổi. Cứu hộ mà cũng có cảm giác chia phần thì nghe đã thấy sai sai rồi.
Người làm nghề này còn phải nhìn cái chết quá nhiều. Hôm nay 1 người vừa gặp nạn, mai 1 người đã nằm dưới nước vài ngày, có cả trẻ nhỏ, trên bờ là bố mẹ, vợ chồng, con cái đang khóc. Làm vài vụ còn ám ảnh, làm nhiều năm mà cứ đau như người nhà thì chắc khó trụ nổi. Người ta sẽ lạnh lùng hơn, nói chuyện tỉnh táo hơn, có lúc vẫn ăn uống, cười đùa sau 1 ca. Cái đó có thể giúp họ làm tiếp, nhưng quen quá cũng dễ sinh ra chai lì, rồi 1 con người dần bị nhìn thành thêm 1 ca việc phải xử lý.
Mình vẫn nghĩ những đội cứu hộ 0đ rất cần, nhất là với gia đình nghèo. Có vụ tìm vài ngày, thuê ca nô, thợ lặn, người tìm kiếm thì tiền đâu mà trả. Cũng không nên vì 1 vụ ồn ào mà phủ sạch công sức của những người vẫn đi giữa đêm, bỏ việc, bỏ tiền để tìm người xa lạ.
Chỉ có điều 0đ không có nghĩa là phía sau không có tiền, uy tín, quyền lợi và những va chạm rất người. Đến lúc người ta cãi nhau xem ai được ghi nhận là người tìm thấy 1 người đã mất trước, nghe 2 chữ 0đ tự nhiên thấy buồn.