I - TỪ 1/7, ĐĂNG THẾ NÀO THÌ KHÔNG BỊ PHẠT
Nhiều người hỏi mình câu này, mình đọc báo rồi tổng kết lại như sau.
Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 174 có hiệu lực. Bạn đọc 1 bài báo và muốn nói gì đó về nó trên Facebook. Đây là cái nào an toàn, cái nào không.
Thả mỗi cái link, không kèm chữ nào: sạch sẽ thơm tho tuyệt đối.
Phê bình bằng lời của mình: không đụng bản quyền, vì bạn có copy chữ nào của bài đâu.
Trích đúng 1 câu có ghi nguồn để chỉ chỗ sai: luật cho phép, đây là trích dẫn hợp lý theo Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ.
Copy nguyên đoạn dài hay nguyên bài, kể cả có ghi nguồn: cái này mới dính chưởng. Nhớ là ghi nguồn KHÔNG cứu được bạn, copy vẫn là copy.
Chụp màn hình bài báo rồi đăng: cũng tính như copy. Chụp hay gõ lại thì cũng là bê nguyên nội dung về, chẳng khác gì nhau.
Lấy cái ảnh trong bài báo: cái này nhiều người quên. Ảnh là của phóng viên ảnh, là 1 món bản quyền riêng, có khi còn căng hơn chữ. Bạn tự viết caption nhưng xài ảnh của người ta thì vẫn là dùng đồ của người ta, mấy kênh hay lôi ảnh báo vào video dễ dính chỗ này nhất.
Còn tin sự kiện thuần túy kiểu “Hà Nội hôm nay 40 độ”, giá vàng, tỉ số bóng đá thì không ai giữ bản quyền, ai đăng cũng được.
Về tiền: mức 20 tới 30 triệu mà báo hay giật tít là mức phạt cho tổ chức. Cá nhân bằng 1/2, tức là 10 tới 15 triệu.
II - KIỆN VÀ XỬ THẾ NÀO
Đường thứ nhất là hành chính, chính là Nghị định 174. Người phạt là NHÀ NƯỚC (thanh tra Sở, Bộ, hoặc công an), không phải tòa báo. Tòa báo chỉ tố giác, cơ quan quản lý ra quyết định.
Đường thứ 2 là dân sự, theo Luật Sở hữu trí tuệ. Cái này mới là kiện thật, tòa báo tự đi kiện đòi bồi thường. Tốn thời gian lắm, hầu như không ai làm thế với 1 ca lẻ.
Đường thứ 3 là hình sự, Điều 225 Bộ luật Hình sự, dành cho ăn cắp quy mô lớn có tổ chức. BH Media từng bị Bộ Công an khởi tố hình sự kiểu này.
Cả 3 đường trên đều chính thức, cần nhà nước hoặc tòa án và đều rất lâu mới xử xong, như Xoilac TV bị report bao năm mới dẹp được. Thứ làm 1 fanpage bị xóa nhanh nhất lại nằm ngay trên Facebook, YouTube: cái nút report vi phạm bản quyền. Cái nút này là luật chơi riêng của Facebook, YouTube, chẳng liên quan gì tới Nghị định 174, nó có từ lâu và ra tay nhanh hơn luật mình nhiều. Ai cũng bấm report được, không cần là tòa báo hay cơ quan nhà nước, 1 đối thủ cũng report được. Đủ nhiều khiếu nại là nền tảng tự khóa trang, khỏi cần ra tòa, khỏi cần ai xét đúng sai. Fanpage Beatvn 3 triệu người theo dõi từng bay màu đúng kiểu đó.
Còn riêng Nghị định 174, đích ngắm thật của nó là mấy trang ăn cắp có quy mô. Các fanpage, kênh TikTok, YouTube lớn bê nguyên bài, nguyên ảnh của phóng viên về để hút quảng cáo, kiểu Beatvn, Theanh28, hay các trang tổng hợp như Báo Mới. Vì thế mức nặng nhất (20 tới 30 triệu cho tổ chức, 50 tới 70 triệu cho trang tự dựng chuyên mục báo chí) là nhắm vào nhóm đó. Còn 1 người dân ít người theo dõi, không kiếm tiền, chỉ chia sẻ với nêu quan điểm thì tới lúc mình viết bài này chưa có ca nào bị phạt vì chuyện chia sẻ bài báo. Các vụ phạt cá nhân lâu nay đều là vì tin sai sự thật chứ không vì bản quyền.
III - THẾ GIỚI NGƯỜI TA LÀM SAO
Chuyện báo đòi tiền vì bị xài chùa đâu phải của riêng Việt Nam, Tây làm lâu rồi. Có điều họ làm khác hẳn mình.
EU có cái gọi là thuế link (link tax), nằm trong chỉ thị bản quyền năm 2019. Nó cho tòa báo quyền đòi Google, Facebook trả tiền khi mấy ông này hiển thị tin. Nhưng ghi rõ: không áp lên cái link trần, không áp lên người dùng cá nhân share chơi. Tức là đi đòi tiền mấy ông khổng lồ, không đụng tới dân.
Pháp chơi rắn nhất: phạt Google 500 triệu euro năm 2021 vì tội không chịu ngồi vào bàn đàm phán tử tế với báo, rồi phạt thêm 250 triệu nữa năm 2024. Toàn là phạt nền tảng, chẳng ai phạt người đọc.
Tây Ban Nha thì cứng quá hóa hớ: ra luật bắt Google trả phí cho mẩu tin, Google đáp lại bằng cách tắt luôn Google News ở Tây Ban Nha cuối năm 2014, mãi tới 2022 mới mở lại. Đức cũng ra luật tương tự rồi cũng xịt, vì báo sợ mất view từ Google nên tự nguyện cho xài free.
Úc và Canada thì bắt nền tảng trả tiền nuôi báo. Meta ở Canada thẳng tay chặn luôn tin tức cho khỏi phải trả, tới giờ vẫn chặn. Google thì chịu nhả 100 triệu đô Canada mỗi năm để được yên.
Mỹ gần như không có gì. Họ có học thuyết fair use (sử dụng hợp lý) che rất rộng cho việc trích dẫn, bình luận và không ai đi phạt 1 người dân vì share tin.
Trung Quốc thì siết từ gốc: chỉ nguồn được nhà nước cấp phép mới được đăng và đăng lại tin. Đây là chuyện quản xem tin nào được chạy, chẳng dính mấy tới bản quyền.
Qua đấy có thể thấy điểm chung là ở phương Tây, cuộc chiến bản quyền tin tức là chuyện tòa báo đấu với Google, Facebook, 2 phía to giành tiền nhau. Gần như không nước nào đi phạt 1 người dân thường vì cái status chia sẻ.
IV - VẬY RÚT RA ĐƯỢC GÌ
Quay lại nỗi sợ ban đầu là từ 1/7 cứ share bài là dính phạt. Tính tới lúc mình viết bài này (cuối tháng 6/2026), chưa có người dân nào bị phạt vì chia sẻ bài báo, đối tượng thật là mấy trang ăn cắp có quy mô, còn cái khiến trang bay màu nhanh nhất cũng chẳng phải luật mà là nút report của Facebook.
Trên giấy, cửa phạt cá nhân vẫn để mở. Nhưng mình tin người dân bình thường, chỉ chia sẻ với bàn luận tử tế, thì sẽ không sao.
Đi 1 vòng thế giới về mới thấy, ở phương Tây bản quyền tin tức là chuyện báo đòi tiền Google, Facebook, luật không chừa cửa đụng tới dân. Còn ở mình, người dân vẫn nằm trong diện có thể bị phạt, bài có thể bị gỡ, fanpage có thể bị khóa, mà điều khoản bản quyền lại để chung 1 chỗ với tin sai sự thật, xúc phạm. Cùng mang tên bản quyền mà phạt ai, phạt thế nào thì khác hẳn nhau.