Trong Bác sĩ Zhivago của Pasternak, Yuri Zhivago (1 bác sĩ) gặp lại Lara (người tình) ở thư viện thành phố Yuriatin đúng lúc vợ anh là Tonya đang mang thai đứa thứ 2. Suốt hơn 2 tháng anh đều đặn vào thành phố, tối về bịa lý do với vợ, hôm sau lại đi. Anh thương Tonya, coi sự yên ổn của cô là thứ phải giữ bằng mọi giá, vậy mà chính anh ngày nào cũng đem nó ra đánh đổi.
Tới 1 hôm chịu không nổi nữa, anh quyết định về thú thật với vợ và chấm dứt với Lara, có điều trên đường về sau buổi hẹn cuối thì bị du kích bắt đi biền biệt hơn 2 năm. Mình nghĩ bạn đọc tới đây cũng tiếc cho anh, định quay đầu rồi mà lại trái ngang. Rồi Yuri trốn thoát, lê bộ gần hết quãng đường về. Varykino, nơi anh tưởng vợ con vẫn đang chờ, nằm ngay gần đó nhưng anh đi thẳng tới nhà Lara.
Anh đổ bệnh trong căn nhà ấy, nằm trên giường người tình mà mơ thấy mình ở trong 1 căn phòng khóa kín. Ngoài cửa, thằng con trai Sasha gào khóc đòi vào, nước lạnh đen ngòm đang dâng lên quanh nó. Yuri đứng trong phòng khóc nhưng 2 tay vẫn ghì chặt cánh cửa, vì 1 thứ bổn phận giả tạo với 1 người đàn bà (Lara) không phải mẹ thằng bé.
Giấc mơ ấy là bản án Yuri tự viết cho mình, ban ngày anh không nghĩ tới, tới đêm lương tâm cắn rứt, ký ức ùa về. Anh biết mình sai, khóc vì cái sai ấy mà tay vẫn không rời cánh cửa. Nhiều người cũng sống y như vậy, cứ tưởng khóc nhiều là đã trả được phần nào, trong khi đứa trẻ ngoài kia vẫn đứng dưới nước.
Rồi lá thư của Tonya tới, thư viết từ 5 tháng trước, qua không biết bao nhiêu tay mới đến được anh. Cô cùng 2 con và cha sắp bị trục xuất khỏi nước Nga, cô biết hết mọi chuyện mà không 1 lời chửi. Cô kể Lara đã ở bên giúp cô lúc sinh, bảo anh cứ sống theo cách anh muốn, rồi viết 1 câu mà người đàn ông nào đọc cũng thấy day dứt: “em sinh ra đời để làm cho cuộc sống trở nên giản dị hơn và để tìm lối thoát đúng đắn, còn cô ấy thì để làm rắc rối thêm cuộc sống và khiến người ta lạc đường”. Họ sẽ không bao giờ gặp lại nhau nữa.
Yuri đọc xong thấy trống rỗng vô cùng, tức ngực rồi ngã ra ngất. Giá Tonya gào thét thì anh còn chỗ để cãi, còn tự nhủ được mình cũng khổ, mình cũng là nạn nhân, đằng này cô bình thản tới mức anh chỉ thấy mình tội lỗi đến ghê tởm. Có những sự tha thứ nặng hơn 1 trận đòn: người tha thứ đã đi xa, không đòi hỏi bất kỳ cái gì, người mắc nợ không bao giờ có cơ hội làm lại.
Lara cũng không giữ anh, lúc anh ốm chính cô giục anh khỏi bệnh thì về với vợ con. 3 con người trong chuyện này đều tử tế với nhau, không ai độc ác, nên cũng chẳng có ai để đổ lỗi. Mùa đông ở Varykino, Komarovsky (gã đàn ông từng hủy hoại tuổi trẻ của Lara) xuất hiện và đề nghị đưa cô đi khỏi vùng nguy hiểm. Yuri thuyết phục Lara lên đường, hứa sẽ theo sau rồi ở lại.
Lara đi, mang theo đứa con của anh trong bụng. Đứa bé ấy sau này lớn lên thành 1 cô thợ giặt tên Tanya, trẻ lang thang, không biết cha mình là ai, chỉ nhớ mẹ đã bỏ cô lại từ hồi còn bé. Trước kia Yuri nói dối để được gần Lara, giờ anh lại nói dối để đẩy cô đi, lấy cớ bảo vệ cô, có khi cái cớ ấy là thật. Đếm lại thì 1 người vợ với 2 đứa con đã bị bỏ lại phía sau, 1 người tình với 1 đứa con chưa chào đời bị đẩy đi.
Về Moscow, Yuri sống với Marina, có thêm 2 đứa con rồi lại bỏ đi ở 1 mình, ít lâu sau anh chết vì đau tim trên 1 chuyến tàu điện. Lara dự đám tang anh xong thì bước ra phố rồi biến mất, nhiều khả năng bị bắt trong đợt thanh trừng và chết trong trại.
Pasternak viết cuốn này khi đang có vợ và có người tình là Olga Ivinskaya, chính ông nói Olga là Lara trong sách của mình. Olga từng vào trại dưới thời Stalin, sau khi ông mất lại bị bắt thêm lần nữa. Lúc hấp hối ông còn day dứt rằng người khổ nhất vì cái chết của ông sẽ là Olga, mà ông chưa kịp làm gì cho bà. Đầu những năm 1930, Pasternak từng bỏ vợ đầu cùng đứa con trai nhỏ để đến với Zinaida, người vợ mà sau này ông lại giấu để đi gặp Olga.
Ngày nay ngoại tình chẳng ai phải bịa chuyện lên thành phố nữa, 1 cái điện thoại cài mật khẩu úp mặt xuống bàn ăn là đủ. Đứa nhỏ gọi bố từ phòng bên, người lớn ừ hử cho qua, mắt không rời khung chat, thông báo thì tắt tiếng từ lâu. Tối ra ban công nghe điện thoại, vào nhà tiện tay xóa lịch sử, nằm cạnh vợ mà mất ngủ tới 2 giờ sáng. Có hôm tự hứa sẽ dứt ra, chặn số, sáng hôm sau lại gỡ chặn.
Nhiều người trong số đó thương vợ con thật, dằn vặt thật, rồi chính cái dằn vặt ấy lại giúp họ ngủ được: mình còn biết khổ tâm thế này thì chắc chưa đến nỗi tệ hại, mà chưa tệ hại thì thêm 1 lần nữa chắc cũng chưa sao.
Tới ngày mọi chuyện vỡ ra thì lên mạng, ảnh chụp tin nhắn bay khắp các hội nhóm, cả nghìn người vào chửi, chửi xong ai về nhà nấy, úp điện thoại xuống bàn ăn nhà mình. Người bị chửi khóa Facebook vài tháng rồi lập tài khoản mới, thấy mình như vừa đi tù về, nợ nần coi như đã trả. Người vợ thì dọn đồ đi hoặc ở lại, đường nào cũng có người xúm vào khuyên. Còn đứa nhỏ từng gọi bố từ phòng bên, giờ đã biết đọc, biết lên mạng, biết gõ tên bố mình vào ô tìm kiếm.