Trong The Odyssey có 1 cảnh đấu trí cực đỉnh. Penelope cầm cây cung của chồng, đứng trước cả trăm gã đàn ông đang đòi cưới mình và ra điều kiện: giương được cây cung này, bắn xuyên 12 lưỡi rìu thì mới xứng đáng cưới ta. Nghe như đồng ý tái giá nhưng thật ra là 1 cái bẫy rất thâm. Muốn hiểu nó ghê cỡ nào thì phải biết vợ Odysseus đã sống 20 năm qua ra sao.
Bản phim của Nolan có cảnh mở đầu làm cái giằng xé này đau hơn. Đêm trước khi đi Troy, con trai còn đỏ hỏn, Odysseus dặn vợ: nếu ta không về thì nàng hãy tái giá. Lối thoát có sẵn từ đêm đầu tiên, do chính người thương yêu bà vạch ra. Nhưng bà khóc và từ chối. Bà chờ vì bà đã chọn, bà tin.
I - 20 NĂM Ở NHÀ
Odysseus đi 20 năm (10 năm đánh Troy, 10 năm lưu lạc), chuyện của ông thành cả 1 bộ sử thi. Còn Penelope ở nhà, 108 gã đàn ông kéo vào cung điện, trơ trẽn ăn dầm ở dề đòi làm chồng. Cha mẹ ép tái giá, con trai bị mưu hại. Bà đơn độc, không quân lính, không vũ khí.
Ám ảnh lớn nhất là không biết chồng sống hay chết. Chết thì để tang rồi sống tiếp, đằng này 20 năm không 1 tin tức. Ngày nào cũng giằng xé cùng 1 câu hỏi: chờ tiếp hay buông? Chờ thì có thể đang chờ 1 cái xác nằm dưới đáy biển, buông thì có thể ông đang trên đường về.
II - BAN NGÀY VÀ BAN ĐÊM
Homer tả cái giày vò đó kỹ tới mức đọc xong không muốn ăn uống gì nữa.
Ban ngày bà là nữ chủ nhân, lưng thẳng, mặt lạnh tanh tiếp cả trăm kẻ thù. Đêm xuống, bà nằm trên “giường sầu muộn”, gối đẫm nước mắt, tim đập loạn. Homer ví lòng bà như con chim dạ oanh hóa điên giết nhầm con trai mình, để rồi hót khúc ai oán ấy mãi mãi. Đầu óc người mẹ ấy quay cuồng giữa các lựa chọn mà đường nào cũng có thể giết chết điều mình yêu nhất.
Nhạc công hát về Troy, bà sụp xuống xin dừng vì khúc hát cào nát lòng bà. Nghe tin con trai bị phục kích, bà gục xuống gào khóc trách Zeus đọa đày. Tới ngày quyết định bày cuộc thi, bà lên kho ôm cây cung khóc nức nở, rồi mới lau mặt bước xuống sảnh đưa vũ khí cho kẻ thù. Khóc xong vẫn làm, Penelope là thế.
III - MƯU CỦA PENELOPE
Và bà đấu trí trong lúc đầu óc rối bời như vậy.
Đầu tiên là mưu dệt vải. Bà bắt đám cầu hôn chờ dệt xong tấm vải liệm cha chồng, ngày dệt, đêm tháo. Chồng lừa thành Troy bằng ngựa gỗ, vợ cầm chân 108 kẻ thù bằng khung cửi (Homer gọi là homophrosyne, đồng vợ đồng lòng).
Cuộc thi cung cũng là mưu. Bà không cho đấu sức. Cây cung sừng của Odysseus cần cả sức lẫn kỹ thuật, đám ăn nhậu kia không bẻ cong nổi. Lại phải bắn xuyên 12 lưỡi rìu, trò chỉ Odysseus làm được, ngay ở chính đại sảnh này. Đề bài bề ngoài là cưới ta. Bên trong là: làm gì có chuyện đó, chúng mày phải là chồng ta, phải làm được điều chồng ta làm.
Bà mở cuộc thi mà nắm chắc 108 kẻ sẽ trượt. Khi bà đòi cho lão ăn mày rách rưới thử sức, bà đã danh chính ngôn thuận đưa vũ khí vào tay chồng giữa hang ổ kẻ thù mà không ai kịp nghi ngờ.
Chồng về, giết sạch bọn cầu hôn. Cả nhà nhận ra ông nhưng bà vẫn chưa tin, vì 20 năm bị số phận lừa đã dạy bà rằng cái gì trông giống hy vọng nhất thì càng phải kiểm tra lại. Bà sai người khiêng giường cưới ra. Odysseus nổi giận, bảo giường do chính tay ông tạc vào gốc ô liu sống, không ai di chuyển được. Nghe đúng bí mật, gối bà khuỵu xuống, ôm lấy chồng. Kẻ lừa được cả thần linh cuối cùng bị vợ thử ngược. Dưới âm phủ, hồn ma vua Agamemnon phải thốt lên: Odysseus có người vợ sẽ được thần linh ngợi ca mãi không phai.
IV - NGƯỜI QUYẾT ĐỊNH RỜI ĐI
Phim của Nolan đổi vụ thử giường thành cái trâm cài, hơi tiếc. Nhưng bù lại bằng câu thoại hay nhất phim, khi Penelope nói với con: “ngai vàng đâu có trống 20 năm. Ta vẫn ngồi trên đó”.
Cuối phim, Odysseus giao ngai cho con, chèo thuyền về phía tây. Người đi cùng là Penelope và đó là ý của bà. Người đàn bà chờ 20 năm, cuối cùng là người quyết định rời đi.
Người ta hay thương Penelope như thương 1 người vợ khóc chờ chồng. Bà khóc thật, rối bời và mệt mỏi vô cùng. Nhưng sáng ra bà dệt, bà tháo, bà giữ ngai, dạy con, giữ con và cầm cự với cả trăm kẻ thù bằng cái đầu bị giày vò từng đêm. Người đi có cả 1 bộ sử thi. Người ở lại chỉ có những đêm ngồi khóc 1 mình.