I - NGƯỜI ĐÀN BÀ ÁO TRẮNG
Gần cuối phim, Odysseus đã về tới nhà nhưng chưa ai nhận ra ông. Ông trùm áo che mặt, ngồi kể chuyện cho Penelope nghe ở sau 1 tấm vách ngăn. Kể được vài câu thì ông ngoảnh sang bên cạnh, ở đó có 1 người đàn bà áo trắng đang đứng nhìn ông. Lúc ấy mình mới ngớ ra là nãy giờ ông không nói với vợ mà nói với bà ta. Penelope ngồi sau rèm không nhìn thấy gì, mà trong cả bộ phim cũng chỉ mình ông nhìn thấy bà. Đó là Athena.
II - ĐÊM Ở TROY
Ngay sau đó phim chuyển cảnh về Troy, về cái đêm quân Hy Lạp chui ra khỏi bụng ngựa gỗ và tràn vào thành. Lính cầm đuốc đi trong đêm, họ vào đền Athena. Trong đền có 1 cô gái còn rất trẻ (họ gọi là tư tế), họ ghì cô xuống, cô nói làm ơn đừng, rồi họ chém đầu cô. Phim cắt ngay sang pho tượng Athena đứng trong đền, đầu pho tượng rơi xuống. Odysseus đứng đó nhìn, mình thấy trong ánh mắt ông có cái mặc cảm tội lỗi rất nặng vì đã để quân lính gây ra thảm sát.
III - HÓA RA ĐÓ LÀ GƯƠNG MẶT CỦA CÔ
Cô tư tế bị chém đầu ấy do Zendaya đóng, mà Athena cũng do Zendaya đóng. Suốt 10 năm lênh đênh, mỗi lần Athena hiện ra trước mặt Odysseus thì bà mang đúng gương mặt cô gái ông đã nhìn thấy chết trong đền đêm hôm đó. Phim không giải thích lấy 1 câu, chỉ để 2 gương mặt trùng nhau rồi để người xem tự ghép.
Trong sử thi của Homer thì khác hẳn. Athena xắn tay giúp Odysseus từ đầu tới cuối, bà lên xin Zeus cho ông được về, bà đứng ngay trong phòng gạt giáo đỡ đòn cho ông lúc ông tàn sát bọn cầu hôn và cuối truyện bà hiện nguyên hình với giáp với khiên sáng lòa. Cô tư tế thì không hề có trong sử thi, chỗ này là Nolan viết thêm.
IV - MÌNH NGHĨ BÀ CÓ THỂ LÀ MẤY THỨ SAU
-
Bà là nữ thần thật và bà cố tình chọn gương mặt ấy. Thần Hy Lạp mượn hình dạng người khác vốn là chuyện thường, trong sử thi Athena hóa thân thành ông Mentor, thành cậu chăn cừu, có chỗ thành cả 1 cô gái trẻ. Theo cách này thì bà vẫn quý Odysseus vì cái đầu của ông.
-
Bà là mặc cảm tội lỗi của ông, ám ảnh ông suốt 10 năm, chẳng có thần nào hết. Đúng cái lúc cô tư tế bị chém là lúc ông hiểu trọn vẹn việc mình vừa để xảy ra rồi không chịu nổi và cái không chịu nổi ấy kéo dài thành 10 năm lênh đênh.
-
Chính cô tư tế mới là Athena hoặc là phần Athena sống được trong cõi người. Chém đầu pho tượng tức là chém đứt cây cầu nối giữa thần với người phàm và cái ngạo mạn đó khép lại cả 1 thời đại.
-
Thần vốn không phải người, thần là các sức mạnh của tự nhiên mà con người gán tính người của mình vào. Poseidon chính là cơn giận của biển nên phim khỏi cần cho ông ta lên hình. Cách này khớp với 1 câu thoại đầu phim, lúc Odysseus càu nhàu sao thần không nói theo cách người ta hiểu được thì Athena hỏi ngược lại, đại ý ai mà không hiểu tiếng sấm, ngọn lửa, nụ cười 1 đứa trẻ, 1 mùa màng tốt.
-
Cả phần thần thoại là do ông tự nghĩ ra trong đầu. Bà Calypso cho ông ăn hoa sen, ông nằm lì 7 năm, tới cuối bà mới ngừng đưa sen để ông đủ tỉnh mà nhớ lại. Phim đã có sẵn hoa sen cho ông quên ám ảnh, quên thực tại, thì chuyện ông kể lại từ những năm mê man ấy khó mà tin được. Ông đi mang theo con em nhà người ta, về còn đúng 1 mống là mình, mà đám quái vật dọc đường con nào cũng nuốt hộ ông mấy mạng lính.
Riêng mình nghiêng về cách thứ 2. Lý do là suốt phim bà gần như không làm gì cả, không dẹp bão, không phù phép, không xuống tay giúp ông giết bọn cầu hôn, cũng không ép ai hưu chiến. Bà chỉ hiện ra, đứng đó, nói vài câu rồi nhìn ông. Thần thì phải ra tay, còn thứ chỉ đứng nhìn và im lặng phán xét suốt 10 năm thì mình thấy giống lương tâm hơn.
Matt Damon có nói về vai này, đại ý với Odysseus thì bà có thật, bà là thứ ông đã gây ra và bà sống trong đầu ông như lương tâm của ông, còn cả đoàn thì diễn nó như 1 dòng độc thoại nội tâm.
Còn bạn, nếu đã xem phim, bạn đọc bà theo hướng nào, hay có hướng nào mình chưa nghĩ tới?