Trong The Odyssey có 1 cảnh khiến nhiều người phải nghĩ. Odysseus dạt vào đảo của tiên nữ Calypso. Bà cho ông ăn hoa sen, thứ làm người ta quên đi mọi thứ và ông nằm đó 7 năm. Calypso kể ông đã rất hạnh phúc nhiều năm trời. Bà nhiều lần tự nhủ phải thôi, không cho ông ăn sen nữa, để ông đủ sức nhớ lại.
Đau thể xác còn dễ chịu hơn đau trong lòng, ai cũng biết vậy. Chi tiết này Nolan sửa lại khá nhiều. Trong sử thi gốc, Odysseus không ăn sen. Hoa sen nằm ở 1 xứ khác, mấy người lính của ông ăn phải rồi quên đường về, còn ông tỉnh táo lôi họ lên thuyền trói lại. Ở đảo Calypso, ông bị giữ trái ý mình, ngày nào cũng ra biển ngồi khóc nhìn về hướng nhà. Bà tiên còn dâng ông sự bất tử, được sống đời đời, ông vẫn từ chối để về với người vợ rồi sẽ già, sẽ chết. Cuối cùng thần Hermes phải xuống ép bà thả ông đi.
Nolan bỏ hết mấy cái đó. Ông gộp hoa sen vào đảo Calypso và cho chính Odysseus ăn. Lúc này lính tráng chết sạch cả rồi, chỉ còn mình ông trôi dạt vào đây. Không ai khóc đòi về, cũng không có ông thần nào xuống cứu, chỉ có 1 người lính già ăn sen cho quên đi mọi thứ rồi nằm lì 7 năm. Trong sử thi, hòn đảo là 1 nhà tù. Trong phim, nó thành nơi ông trốn chạy quá khứ.
Trốn cái gì?
Mình nghĩ thế này. Ông đưa cả đám con em nhà người ta ra trận, chết sạch, còn đúng 1 mống là mình ông sống. Về nhà là phải nhớ lại toàn bộ chuyện đó, là phải đối mặt với cha mẹ, vợ con của đám lính đã chết. Họ sẽ kêu gào, sẽ chửi rủa, sẽ hỏi cho tới cùng vì sao con tôi chết mà ông còn sống. Cái giày vò của người sống sót, mình còn thở mà bao người theo mình đã nằm lại, có lẽ đó là thứ ông cần quên. Ở lại đảo thì cắt đứt hết, mọi câu hỏi biến mất.
Hỏi ông có muốn trốn không thì khó trả lời. Ông ăn sen tới mất trí, quên cả vợ con, thì lấy gì mà muốn. Bà là người đưa sen, ông đâu có đi xin. Nhưng bà đưa thì ông không từ chối, cũng chẳng ai đè ông ra ép ăn. Hay là ông ăn 1 cách hăm hở, vì ông không muốn về, ông thấy mình không xứng được về? Bà có thuốc, ông có chỗ đau, 2 cái gặp nhau.
Bà Calypso trong phim cũng khác Homer. Trong sử thi, bà giữ ông để sống với bà. Bà yêu ông, muốn giữ cho riêng mình, nên mới dâng cả sự bất tử. Đó là chuyện 1 người đàn bà si tình giam cầm người mình yêu.
Trong phim thì bà cho ông ăn sen vì thấy ông đau đớn, chứ đâu phải để giữ ông cho riêng mình. Bà giống 1 người chăm người bệnh, gần như 1 nhà trị liệu, hơn là 1 cai ngục. Bà thấy ông đau nên bà cho thuốc. Bằng chứng là đoạn cuối chính bà thả ông về. Bà ngừng đưa sen, giục ông nhớ lại, rồi để ông đi. Nếu bà giữ ông cho mình như trong Homer thì việc gì bà tự tay đẩy ông về với vợ.
Cái ăn sen ấy, nói trắng ra là 1 kiểu trốn tránh.
Chuyện Miu Lê là 1 ví dụ. Cô ấy bị bắt vì dương tính cùng lúc 3 chất là đá, ke, kẹo. Cả cộng đồng mạng chửi cô ấy nghiện ngập, hư hỏng, đáng đời.
Ít ai đang sống yên vui tự dưng đi hút hít. Phần lớn là đã có những nỗi đau từ trước, áp lực phải đẹp, phải trẻ, cái cô đơn lạ lùng của người nổi tiếng khi quanh mình đông người mà không ai thật lòng, hay chỉ là những lúc mơ hồ không biết chia sẻ cùng ai. Ma túy tới với người ta đúng bằng lời hứa của hoa sen, cho bạn quên đi thực tại, quên nỗi buồn, quên chỗ đau, cho bạn phê, cho bạn thấy mình mạnh mẽ, tự tin lại. Nó có tác dụng thật nhưng chỉ trong vài giờ.
Lúc thuốc tan thì nỗi đau, sự giày vò, nỗi ám ảnh vẫn còn nguyên, có khi còn to hơn, dữ dội hơn. Ma túy có khác gì hoa sen đâu.
Mỗi người có 1 loại sen. Có người là vài chén rượu tối nào cũng uống cho say rồi gọi là thư giãn. Có người là công việc, ôm thêm việc cho bận để khỏi phải ngồi yên. Có người là hết mối quan hệ này sang mối khác, hết cuộc vui này sang cuộc vui khác, để đừng bao giờ có 1 phút yên tĩnh mà nhớ lại chuyện cũ.
Điểm chung là mấy cái đó chẳng giải quyết được gì, chỉ hoãn lại thôi. Nỗi buồn, cái ám ảnh vẫn nằm nguyên chỗ cũ. Rượu, điện thoại, công việc, cuộc vui đều là hoa sen, dùng vào thì quên được 1 lúc, cái giá phải trả là mình giậm chân tại chỗ. Odysseus nằm đó 7 năm, không đi tới đâu, không về được đâu, chỉ đủ hạnh phúc để khỏi phải nhớ tới những gì đã xảy ra.
Cuối phim ông rời đảo khi bà Calypso ngừng hẳn việc cho ông ăn sen. Ông để ký ức ùa về, để nỗi đau gặm nhấm mình nhưng đầu óc ông tỉnh lại, ông biết mình là ai và đang đi đâu.
Vậy hòn đảo của bạn là cái gì? Thứ gì mình vẫn dựa vào hằng ngày để khỏi phải nhớ tới thực tại của mình?