Từ trưa 26/10/2026, công an Thanh Hóa cùng công an Hải Phòng bao vây 1 căn nhà 2 tầng ở xã Hà Long để truy bắt 1 nhóm từ Hải Phòng trốn vào. Người phụ nữ trong nhóm đã bị bắt giữ từ trước, còn 2 người đàn ông cầm kiếm, cầm gậy trèo lên mái đứng cạnh cái bồn nước, báo viết là nghi ngáo đá. 8 tiếng sau người kéo đến xem vẫn chỉ có đông lên, nhiều người đi làm về chưa tắm rửa, chưa ăn cơm đã ra ngồi bệt ngoài ruộng, tối mịt đèn pha rọi thẳng vào nhà rồi mà các buổi phát trực tiếp vẫn chưa tắt.
I - NGƯỜI TRÊN MÁI NHÌN XUỐNG
Bác sĩ Bùi Quang Huy ở Bệnh viện Quân y 103 từng kể có bệnh nhân lên cơn ngáo đá trèo lên mái nhà, trèo cả lên cột điện, để lẩn trốn những kẻ thù chỉ có trong đầu. Bác sĩ Dương Minh Tâm ở Bạch Mai thì mô tả những người tin chắc có ai đang tới đánh mình, chém mình, bắt mình, nên phải bỏ chạy, chạy không thoát thì quay lại đánh trả.
Tức là người dưới ruộng nhìn lên thấy 2 kẻ cầm kiếm, còn người trên mái thì thấy mình đang bị săn đuổi.
Thử đặt mình vào chỗ 1 người đang sợ thì mái nhà là chỗ trốn tốt lắm: cao, chỉ có 1 lối lên, đứa nào trèo lên là thấy ngay. Cái kiếm cầm theo là để giữ lấy cái mạng.
Ở Hà Long thì căng hơn, người đuổi theo là có thật, công an đuổi từ Hải Phòng vào tận Thanh Hóa, vây kín chân tường, ngoài ruộng thêm cả trăm người đứng nhìn lên. Nếu đúng là đang phê đá thì cảnh trước mắt khớp hết với cái họ đang sợ. Thảo nào cứ ở lì trên đấy mãi không xuống.
II - VÌ SAO NGƯỜI DÙNG ĐÁ THẤY MÌNH BỊ SĂN ĐUỔI
Theo Bộ Công an công bố năm 2025, Việt Nam có hơn 369.000 người nghiện, người sử dụng và nghi sử dụng ma túy, 95% dùng ma túy tổng hợp, chủ yếu là đá.
1 phân tích gộp 17 nghiên cứu, khoảng 4.095 người, ước tính hơn 1/3 người dùng đá từng có triệu chứng loạn thần, nhóm đã lệ thuộc thì còn cao hơn. Nói nôm na, cứ 3 người dùng đá thì hơn 1 người từng có lúc không phân biệt nổi cái gì trong đầu mình là thật.
Có người bảo mấy người đó chắc vốn có bệnh sẵn. Chưa chắc! Nhóm của McKetin ở Úc theo dõi chính 1 người qua nhiều giai đoạn, thấy lúc đang dùng thì nguy cơ loạn thần cao gấp khoảng 5 lần lúc không dùng, dùng càng nhiều càng cao. Vẫn con người ấy, chẳng cần bệnh tật gì từ trước, cứ dùng vào là nguy cơ tăng vọt.
Vì sao? Đá đẩy dopamine trong não lên rất cao. Dopamine ngoài làm mình sướng ra còn báo cho não biết cái gì đáng để ý. Dopamine bị đẩy lên quá mức thì chuyện gì cũng thấy có ý nghĩa, mà không có thật thì cái đầu tự bịa ra cho có.
Thì đấy! Bình thường tiếng xe máy đỗ trước ngõ thì chẳng ai để ý, người đang phê đá nghe thấy là nghĩ ngay có người đến bắt, thấy ông hàng xóm đứng nhìn sang là nghĩ ông ấy là người của bọn nó.
Ở 1 trung tâm cai nghiện tại Yên Bái có cậu thanh niên nhặt được cái bật lửa hết ga ngoài bãi rác, ngồi tháo ra lắp vào cả mấy tiếng, quên ăn quên ngủ. Cái bật lửa thì chỉ mất của cậu 1 buổi chiều. Cũng cái kiểu bám chặt vào chuyện vặt vãnh ấy mà đổi sang ông hàng xóm thì ra 1 người tin chắc hàng xóm muốn hại mình.
Người dùng đá lâu ngày lại hay không thấy mình có vấn đề gì. 1 số nghiên cứu cho thấy họ không cố chối cãi đâu, họ thấy mình vẫn ổn thật. Vì vậy người nhà nói gì họ cũng không nghe.
III - RA TAY TRƯỚC ĐỂ TỰ VỆ
Đã tin chắc mình bị săn thì ra tay trước, với họ thế là đang tự vệ. Năm 2018, Châu Việt Cường ngáo đá, tin 1 cô gái bị ma nhập rồi nhét 33 nhánh tỏi vào miệng cô để trừ ma. Cô ngạt thở mà mất, Cường lĩnh án 13 năm tù.
Bùi Đình Khánh tối 17/4/2025 đã thoát khỏi hiện trường rồi mà vẫn quay lại, cầm khẩu AK đi về phía công an, làm Thiếu tá Nguyễn Đăng Khải hy sinh. Sau này Khánh khai là tưởng người của Thanh đến cướp hàng. Cả bọn dùng đá ngay trước khi đi giao hàng. Tất nhiên vụ Khánh còn chuyện án tử, chuyện tiền án nên không đổ hết lỗi cho đá được. Có điều nhìn đâu cũng ra người đến cướp hàng thì đúng kiểu người đang phê đá.
Thân thể người dùng cũng chả yên ổn gì. Đá làm tim đập loạn nhịp, có thể gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ, sốt cao, co giật. 1 nghiên cứu ở Úc xem xét 1.649 ca tử vong liên quan đến đá thì khoảng 22% mất vì bệnh, chủ yếu là tim mạch và đột quỵ, khoảng 18% tự sát, khoảng 15% tai nạn, cộng lại đã hơn 1 nửa. Đứng trên mái tầng 2 mà cứ đi tới đi lui để né những người chỉ có trong đầu thì chỉ cần bước hụt chân 1 cái là xong.
Hồi trước người ta hay đem ảnh người dùng đá răng rụng, da lở loét ra hù dọa, ai dùng rồi soi gương thấy răng vẫn còn nguyên thì lại bảo người lớn nói phét. Hóa ra đá tàn phá cái đầu với quả tim trước, mà 2 thứ ấy soi gương thì làm sao thấy được.
IV - KHÔNG CÓ THUỐC GIẢI
Đá lại không có thuốc giải. Heroin quá liều còn có naloxone, tiêm vào kịp là cứu được người ta. Với đá thì không có mũi tiêm nào chặn được cơn loạn thần, cơn chỉ dịu đi khi thuốc trong người tan dần hoặc người ta thức tới kiệt sức.
Cai đá cũng khó hơn nhiều. Người nghiện heroin còn có methadone, ngày ra phòng khám uống 1 liều là đỡ thèm, vẫn đi làm được. Với đá thì chưa có thuốc nào như thế. Loại thuốc tốt nhất bác sĩ thử được tới giờ, cứ 100 người uống thì chỉ khoảng 14 người đỡ hơn, 86 người còn lại vẫn chẳng đỡ chút nào. Bộ Y tế cũng ghi thẳng là chưa có thuốc chữa riêng cho đá, nên cai đá gần như chỉ trông vào tư vấn tâm lý với người nhà kèm cặp, mà phải kèm cặp rất lâu.
Bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn ở Bệnh viện Tâm thần Hà Nội bảo: “đường vào rất dễ mà đường ra thì vô cùng khó”.
Có người lại bảo dùng sương sương 1, 2 lần thì sao mà nghiện được. Ừ thì không phải ai thử cũng dính vào. 1 nghiên cứu ở Mỹ trên hơn 8.000 người ước tính khoảng 11% người từng dùng thuốc kích thích cùng họ với đá về sau bị lệ thuộc. Tức là cứ khoảng 9 người thử thì 1 người dính vào, mà lúc thử thì chẳng ai biết mình có phải người đó không, lỡ đúng mình là toang.
V - DƯỚI RUỘNG
Dưới ruộng có người bảo đông khiếp thế này chắc gì đã trúng mình. Tính thế là tính theo kiểu người đang tỉnh táo. Người đang hoang tưởng thì không vung bừa bãi đâu, họ nhắm đúng vào người họ nghĩ là kẻ thù, mà họ nghĩ ai là kẻ thù thì người đứng dưới làm sao biết được.
Tối 26/10, lúc mình viết bài này, báo vẫn chưa đưa tin đã khống chế được 2 người. Ngoài ruộng vẫn cả trăm cái điện thoại giơ lên quay phim. Nếu đúng là đá thì 2 người trên mái đang thấy cả trăm người kéo đến bắt mình.
P/S: khoảng 21 giờ tối hôm ấy, sau hơn 9 tiếng trên mái, 2 người hạ vũ khí xin đầu thú.