Sáng 1/10/2026, nhóm Facebook “con ghét bố mẹ” đã gần 270.000 thành viên, chỉ trong 1 tuần trước đó tăng thêm hơn 224.000, mỗi ngày mấy nghìn bài mới. Lạ là lúc ấy vào nhóm thì bài của phụ huynh lại nhiều hơn bài của con. Người lớn tràn vào, người khuyên, người mắng, có bài còn rủ ai thương bố mẹ thì sang 1 nhóm khác để tẩy chay nhóm này, kèm câu bố mẹ sinh ra mình đã là phép màu rồi.
Mình đọc mấy hôm thì thấy bài của bọn trẻ toàn chuyện quen thuộc, còn người lớn thì mắng dữ quá. Báo dẫn lại mấy câu hay gặp nhất: con “bất hiếu”, “hỗn xược” vì đem chuyện nhà lên mạng “bêu riếu”, trẻ bây giờ “hở ra một tí là kêu”, “được sướng quá hóa rồ”, có người đòi cấm luôn cái nhóm. Câu nào cũng có sẵn tục ngữ đứng sau lưng, “cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư”, rồi “đóng cửa bảo nhau”, rồi “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”. Gom lại thì cũng là câu cửa miệng của không biết bao nhiêu người Việt, ngày xưa tao bị đánh suốt có sao đâu.
Bọn trẻ trong nhóm kể toàn chuyện cơm bữa trong nhà. Có đứa học chính rồi học thêm từ sáng đến tối, về nhà muốn cầm điện thoại nghỉ 1 lúc cũng bị mẹ thu. Đứa thì bị so sánh với “con nhà người ta” suốt, đứa kể hồi nhỏ bố mẹ cãi nhau đến 3 giờ sáng, đúng hôm sau nó đi thi. Đứa viết “mình không ghét mẹ nhưng cũng không thương” thì kể mẹ phân biệt đối xử giữa các con từ nhỏ. Hỏi vì sao thì bị mắng, nói lại thì bị bảo là cãi, thế là chúng mang lên mạng kể với người lạ.
Tất nhiên, phụ huynh cũng có cái lý của họ. Nuôi 1 đứa con bây giờ tốn tiền tốn sức, đi làm cả ngày về còn lo bài vở, lo con dính điện thoại, nghe con lên mạng kể tội mình thì đau là phải, mình cũng làm bố nên hiểu. Có người mẹ vào nhóm kể 2 đứa con nhà chị đều ngoan, lễ phép, chị hỏi han đủ chuyện để làm bạn với con mà con chẳng buồn nghe, đọc hết nhóm thì chị thấy làm cha mẹ chưa bao giờ khó như bây giờ. Khảo sát của Hội đồng Anh công bố năm 2020 trên 1.200 người trẻ từ 16 đến 30 tuổi cho thấy 80% đồng ý rằng bố mẹ nhìn chung là đúng. Bị đánh mà lớn lên vẫn tử tế, vẫn thương bố mẹ cũng có thật, mình không cãi.
Xin thưa, người nói câu có sao đâu thì thường lấy chính mình ra làm ví dụ. Năm 2020 đến 2021, Tổng cục Thống kê cùng UNICEF khảo sát 14.000 hộ ở 63 tỉnh thành, thấy 70,8% trẻ từ 1 đến 14 tuổi bị phạt bằng bạo lực chỉ trong 1 tháng trước khi điều tra, tức là bị la hét, chửi mắng, gọi là đồ ngu đồ lười hay bị đánh, cứ 10 đứa thì 7 đứa. Mình đoán thế hệ bố mẹ bây giờ hồi nhỏ cũng chẳng ít hơn. Năm 2016, 2 nhà nghiên cứu Mỹ gộp 75 nghiên cứu với hơn 160.000 trẻ, thấy đánh đòn đi kèm với 13 trên 17 kết quả xấu ở trẻ, như hung hăng hơn, sức khỏe tinh thần kém hơn, còn chuyện đánh giúp trẻ ngoan hơn thì không thấy đâu. Có điều chính tác giả cũng ghi phần lớn số nghiên cứu ấy chỉ đo được mối liên quan, chưa chứng minh được đánh là nguyên nhân.
Mà có sao thì người ta cũng ít thấy, vì nó nằm ở tính nết. Hở ra là quát con, nóng lên là vung tay, lớn rồi vẫn ngại ngồi nói chuyện tử tế với bố mẹ, nhiều nhà coi mấy thứ ấy là tính mình nó thế. Với lại người lên tiếng bảo có sao đâu là những người thấy mình ổn, còn ai không ổn thì mấy khi lên mạng kể, nên câu ấy nghe lúc nào cũng đông người gật gù.
Người lớn vào nhóm mắng dữ đến thế, theo mình là vì chuyện của chính họ. 1 đứa trẻ lên mạng kể bị mắng, bị so sánh, bị đánh, nếu người lớn gật đầu bảo nó có lý thì cũng phải nhận là hồi nhỏ chính mình cũng từng đau như thế, chỉ là quen rồi nên tưởng không sao, mà bây giờ mình lại đang làm với con y như bố mẹ mình làm với mình ngày xưa. Nhận như thế thì đau. Mắng 1 đứa trẻ lạ là bất hiếu thì dễ hơn, mắng xong bố mẹ mình vẫn đúng mà mình cũng vẫn đúng. Nếu ngày xưa bị đánh mà chẳng sao thật, thì đọc bài 1 đứa trẻ kể bị đánh cũng đâu cần lao vào chửi nó.
Mấy câu tục ngữ các vị phụ huynh đăng đầy nhóm, đọc qua thì toàn là câu bắt con phải nghe lời, nào “cá không ăn muối cá ươn”, nào “thương cho roi cho vọt”, v.v. và v.v.. Ông cha mình đâu chỉ dặn có thế. Cũng ông cha nói “cha hiền con thảo”, nói “con hư tại mẹ, cháu hư tại bà”, nói “đời cha ăn mặn, đời con khát nước”, toàn những câu bắt bố mẹ phải nhận phần lỗi về mình. Mấy câu này thì lướt mãi mình chưa thấy vị phụ huynh nào mang vào nhóm. Cùng là lời ông cha cả, câu nào bắt con nhận lỗi thì người lớn thuộc làu, câu nào bắt mình nhận lỗi thì quên sạch.
Đến ông Khổng Tử, người các cụ hay mượn danh để dạy chữ hiếu, cũng không bảo con đứng im chịu đòn. Sách đời Hán ghi lại chuyện học trò ông là Tăng Sâm bị bố đánh bằng gậy to đến ngất, tỉnh dậy còn gảy đàn hát cho bố yên lòng, vậy mà Khổng Tử lại mắng Tăng Sâm. Ông bảo roi nhỏ thì đứng chịu, gậy to thì phải chạy, đứng im cho bố đánh chết là đẩy bố vào tội giết con, thế mới là bất hiếu.
Sáng 1/10 có 1 người tự nhận là phụ huynh viết hoa cả câu, hỏi mấy phụ huynh tự dưng vào nhóm dạy dỗ kể công để làm gì. Ngay bên dưới đã có mấy tài khoản chửi nhau bằng những chữ như “súc vật”, có câu mở đầu bằng “cho ăn cho học rồi”. Có đứa viết “tao thấy phụ huynh vô chửi xả, chứ chưa thấy phụ huynh nào chịu đọc tâm sự”, đứa khác đáp khéo con họ còn chẳng biết cái nhóm này tồn tại.